Jak mogę odwołać darowiznę?

Kilka lat temu dokonałem darowizny działki budowlanej synowi. Obecnie syn popadł w chorobę alkoholową i wszczyna awantury, podczas których stosuje przemoc fizyczną i psychiczną względem mnie i mojej żony. Co powinienem zrobić, aby móc odwołać darowiznę?

W tym przypadku mamy do czynienia z darowizną już wykonaną, którą można odwołać tylko sytuacji, gdy zajdą określone przez ustawę przesłanki, tj. rażąca niewdzięczność obdarowanego. Odwołanie darowizny z powodu rażącej niewdzięczności musi być mocno uzasadnione i musi przejawiać się w czynie lub zaniechaniu wymierzonym bezpośrednio lub pośrednio w darczyńcę, np. znęcanie się nad członkiem rodziny darczyńcy – w celu uderzenia w darczyńcę. Działanie to musi być także rażącym naruszeniem norm społecznych i rodzinnych.

Wśród przykładów, na podstawie których można odwołać darowiznę wymienia się mi. in.: przemoc fizyczną (np. pobicie), przemoc psychiczna, znęcanie się, nieudzielenie pomocy mimo oczywistych możliwości, nie wypełnianie obowiązku alimentacyjnego mimo oczywistych możliwości, zaniedbanie, w przypadku osoby nieporadnej (np. schorowanej), poważne pomówienie – np. złożenie fałszywego zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa, publiczne lżenie, oszustwo (na dużą skalę), kradzież.

W celu skutecznego odwołania darowizny darczyńca powinien złożyć obdarowanemu oświadczenie o odwołaniu darowizny na piśmie, w którym może dodatkowo zażądać zwrotu przedmiotu darowizny. Oświadczenie to w praktyce nie powoduje przejścia przedmiotu darowizny z powrotem na darczyńcę, a zobowiązuje jedynie obdarowanego do złożenia oświadczenia o zwrotnym przekazaniu przedmiotu darowizny. W przypadku nieruchomości oświadczenie obdarowanego musi być zawarte w akcie notarialnym. Jeżeli obdarowany uchyla się od złożenia takiego oświadczenia darczyńca ma prawo do wystąpienia z powództwem do sądu o stwierdzenie obowiązku złożenia przez obdarowanego oświadczenia woli co do przeniesienia własności z powrotem na darczyńcę.

WAŻNE: Darczyńca może domagać się zwrotu darowizny, nie później niż w ciągu 1 roku od dnia, w którym dowiedział się o rażącej niewdzięczności obdarowanego. Będzie on również musiał ponieść koszty opłaty sądowej w wysokości 5% wartości przedmiotu darowizny.